Sau khi cắt cử người ráo riết chuẩn bị cho cuộc du ngoạn của Thái tử xong, đức vua đã đồng ý cho chàng ra khỏi thành đúng theo như kế hoạch… 

Đây là lần đầu tiên Thái tử được ra khỏi hoàng cung – cũng là lần đầu tiên chàng được nhìn thấy Kapilavastu kể từ khi còn là một đứa trẻ. Và đây cũng là lần đầu tiên người dân trong thành được nhìn thấy Thái tử. Ai nấy đều rất phấn khích, xếp thành hàng dài dọc theo con phố trang hoàng lộng lẫy để chào đón Thái tử. Họ xì xào bàn tán: “Thái tử thật khôi ngô tuấn tú và thánh thiện biết bao! Đặc biệt là đôi mắt sáng và trên khuôn mặt luôn nở một nụ cười trìu mến. Chúng ta thật là có diễm phúc lớn khi được làm thần dân của ngài!”. 

Về phần Thái tử, chàng thấy rất vui mừng khi trông thấy một thành phố sạch đẹp, lộng lẫy và nhộn nhịp. Khắp nơi ai ai cũng hân hoan, khuôn mặt họ tràn đầy hạnh phúc. Họ đồng loạt tung hô ca ngợi ‘Thái tử thiên tuế, thiên tuế…!’. Chàng nhớ lại lời bài hát của người tỳ nữ xinh đẹp, quả đúng là như vậy thế giới bên ngoài cung điện thật tươi vui, nhộn nhịp và đầy sự thú vị. Nơi đây quả là một miền đất thịnh vượng và đẹp tuyệt vời. Nhưng khi xe của Thái tử đi ngang qua một đám đông, ngài bỗng trông thấy có một người đàn ông đang cúi gằm xuống, vẻ mặt trông thật buồn bã làm sao. Thái tử chưa từng nhìn thấy điều này trong cuộc đời. Chàng lấy làm ngạc nhiên quay sang hỏi người đánh xe ngựa:

– Này Channa! Người đàn ông kia làm sao vậy? Tai sao ông ta không vui vẻ như những người khác? Hãy trông khuôn mặt của ông ta: nhợt nhạt và nhăn nheo… Trông ông ấy không giống như những người khác!

Chana đáp:

– Thưa Thái tử điện hạ! Chẳng qua chỉ là một lão già thôi mà, có gì lạ đâu!

Thái tử ngạc nhiên hỏi:

– Người già ư? Người này có luôn luôn già như vậy từ trước đó không, hay nó mới chỉ xảy ra gần đây thôi? 

Channa, thản nhiên trả lời:

– Không, thưa ngài! Nhiều năm trước đây, người đàn ông đó cũng trẻ đẹp và mạnh khoẻ như bao chàng trai khác mà ngài đã từng gặp. Nhưng thời gian trôi qua, sức khoẻ của ông ta giảm sút, thân thể cũng không còn được tráng kiện như xưa. Ông ta bắt đầu già đi theo năm tháng, làn da sẽ dần nhăn nheo, những chiếc răng cũng rơi rụng và giờ đây ông ta trở nên tàn tạ như thế đó.

Thái tử rất ngạc nhiên vì điều đó và thoáng chốc thấy phiền muộn trong lòng. Shiddharatha lại nói tiếp:

– Ông ta thật đáng thương, chỉ có ông ấy là phải chịu đau khổ vì tuổi già! 

Người đánh xe ngựa, cười nói:

– Thưa thái tử, chắc hẳn ngài còn chưa biết điều này. Tất cả chúng ta, kể cả tôi và ngài đều sẽ già đi theo thời gian, không ai là ngoại lệ. Đến một lúc nào đó, chúng ta cũng sẽ giống như người đàn ông kia!

Những lời lẽ vô tư của người đánh xe ngựa, thực sự đã làm Thái tử chấn động. Trên suốt chặng đường, chàng chỉ ngồi lặng thinh không nói một lời nào. Đến tận xế chiều khi đoàn người quay trở về cung điện, Thái tử mới lên tiếng:

– Channa, cảm ơn anh! Hôm nay ta đã được nhìn thấy điều mà ta chưa từng được trông thấy trước đây. Và ta đã được biết thêm một điều mà ta chưa từng được biết. Chúng ta hãy quay trở về cung điện, Ta không muốn trông thấy thêm bất cứ điều gì tồi tệ nữa… 

Khi trở về cung điện, Thái tử chỉ cúi mặt đi thẳng vào trong mà không chào một ai. Chàng về phòng riêng của mình và ngồi trầm mặc rất lâu. Tất cả mọi người đều nhận ra sự khác thường của Thái tử, và mọi người đều cố gắng làm tất cả để Thái tử được vui vẻ trở lại. Nhưng cho dù họ có làm gì đi chăng nữa cũng đều vô ích. Kể từ hôm đó, Thái tử không muốn ăn, và cũng không muốn nghe những điệu nhạc vui nhộn, chàng cũng không muốn xem những điệu múa đẹp mắt như thường khi. Trong tâm chỉ có một nỗi niềm đau đáu nghĩ về một điều. Đó chính là ‘tuổi già!’.

Mọi chuyện lại rất nhanh chóng được truyền đến tai Đức vua, khiến cho ngài rất băn khoăn lo lắng. Chẳng hay đã có chuyện gì xảy ra trong chuyến đi của Thái tử? Đức vua cho mời các vị quan đại thần đến và nói:

– Ta sẽ lên kế hoạch cho Thái tử đi chơi một chuyến nữa. Nhưng lần này, sẽ đưa Thái tử đến một nơi đẹp và trù phú hơn như thế gấp nhiều lần. Để Thái tử quên đi những phiền muộn trong chuyến đi lần trước.

Vua cho gọi Channa – người đánh xe ngựa của Thái tử đến và dặn rằng:

– Ngươi hãy đưa Thái tử tới thăm thành Kapilavastu – Thành phố đẹp nhất trong vương quốc của ta! 

Chẳng biết trong chuyến đi lần này, sẽ còn có điều gì khiến Thái tử phiền lòng hay không? Xin mời quý độc giả đón đọc kỳ tiếp theo…

Thái Bảo

*Bài viết có tham khảo tác phẩm: “Thái tử SIDDHARTHA”, Tác giả: JONATHAN LANDAW, Dịch giả: Trịnh Thị Phương Liên và một số tài liệu khác…