Theo sách “Hạt quan tử – Thế hiền đệ thập lục” ghi chép: Ngụy Văn Vương hỏi Biển Thước, trong nhà khanh có 3 anh em đều tinh thông y thuật, vậy người nào chữa bệnh giỏi nhất?… 

Biển thước tâu với Ngụy Văn Vương rằng anh cả của ông là thầy thuốc giỏi nhất, sau đó đến anh hai, y thuật của ông là kém nhất. Bởi vì, anh cả của ông chữa bệnh là chữa trị trước khi bệnh tật phát sinh, mọi người nghĩ rằng việc trị bệnh của anh cả không có hiệu quả, cho nên tên tuổi không được lưu danh. Anh hai chữa khỏi bệnh ngay khi nó mới phát sinh, người đời cho rằng ông chỉ biết điều trị bệnh vặt vãnh nên danh tiếng chỉ được biết đến một chút. 

Biển Thước chữa khỏi khi bệnh khi nó có biểu hiện đã nặng nên hầu hết mọi người đều cho rằng y thuật của ông rất giỏi, nhờ vậy mà tên tuổi của ông được nhiều người biết đến. 

Ở Trung Quốc có một câu nói rằng: “Thượng y trị vị bệnh, trung y trị dục bệnh, hạ y trị dĩ bệnh”, nghĩa là “Thầy thuốc cao minh nhất trị liệu khi bệnh chưa phát, thầy thuốc bậc trung trị liệu khi bệnh mới bắt đầu, thầy thuốc bậc thấp trị liệu khi bệnh đã nặng”. Vậy thì thầy thuốc có y thuật cao minh nhất chính là cách trị liệu giống như anh cả của Biển Thước. Trước khi bệnh tật phát sinh biểu hiện trên thân người liền đã trị liệu cho thật tốt rồi. Tuy nhiên, trị liệu bệnh tật theo cách này vượt ra ngoài tầm hiểu biết của mọi người nên bệnh nhân sẽ không đến tìm thầy thuốc như vậy. Bởi vì nhận thức của con người có giới hạn, vượt ra ngoài phạm vi hiểu biết thì họ cảm thấy không chấp nhận được, là không thể tin. 

Khi thuốc và châm cứu không thể trị liệu, bệnh tật nên chữa như thế nào? 

Cuốn “Thất phát” của Mai Thừa, một nhà thơ thời Hán, có ghi chép lại việc Thái tử nước Sở bị bệnh, Ngô Khách đã đến xem liền thông qua liệu pháp vấn đáp mà trị khỏi bệnh. Ngô Khách cho rằng: nguyên nhân gây bệnh của Sở Thái tử là do tham lam quá độ, hưởng lạc quá mức, tinh khí hao tổn quá nhiều, không thể dùng thuốc hoặc châm cứu để trị, chỉ có thể chữa bằng cách dùng những lời nói tốt đẹp. Vì vậy, Ngô Khách lần lượt mô tả 6 thú vui bao gồm: âm nhạc, ẩm thực, cưỡi ngựa, đi săn, yến tiệc và ngắm sóng biển, từng bước dẫn dụ Thái Tử thay đổi thói quen sinh hoạt, dưỡng thành lối sống và giải trí lành mạnh tự nhiên. 

Đầu tiên, Ngô Khách nói rằng: cuộc sống xa hoa lãng phí có hại cho sức khỏe. Sau đó nói, lắng nghe tiếng đàn làm từ cây cối mọc giữa trời đất, ăn những thứ sinh trưởng từ tự nhiên núi non sông ngòi, phi ngựa săn bắt trong rừng, nhìn ngắm cảnh tượng hùng vĩ khi sóng nước cuồn cuộn hòa cùng mây trời. Làm như vậy có thể tẩy tịnh ngũ tạng, cọ rửa tay chân, răng và da mặt cũng trở nên sáng bóng hồng hào. Nói đến đây, Thái tử xác thực muốn “đứng lên, đi ra ngoài”, nhưng lại cảm giác bệnh vẫn chưa khỏi hẳn. Cuối cùng, Ngô Khách nói: “Thần tiến cử nhóm người của Trang Chu bàn luận những điều tinh túy của thiên hạ, nguyên lý đúng sai của vạn vật, rồi mời Khổng Tử và Lão Tử đến luận giảng…” Nghe đến đây, Thái tử cố gắng vịn bàn đứng lên mấy lần, mồ hôi toát ra đầm đìa, đột nhiên toàn bộ bệnh tật đều tiêu biến.

Phương pháp trị bệnh của cổ nhân không chỉ giới hạn trong y dược, châm cứu và biêm thạch (châm cứu bằng đá). Nhiều thầy thuốc chọn cách chữa trị cho bệnh nhân bằng phương pháp giải tỏa cảm xúc. Năm 208 trước Công nguyên, Tề Mẫn Vương mắc phải một căn bệnh lạ, nhiều thầy thuốc không thể chữa khỏi, bèn mời danh y Văn Chí nước Tống đến trị liệu. Sau khi chẩn đoán, Văn Chí đã chữa khỏi bệnh cho Tề Mẫn Vương bằng cách chọc giận vua, mà không cần dùng đến bất kỳ loại thuốc nào. Hoa Đà cũng từng dùng phương pháp chọc giận này để chữa cho một vị quan thái thú. Trong cơn thịnh nộ, quan thái thú nôn ra một vũng máu đen, sau đó bệnh tình liền khỏi. 

Tôn Tư Mạc: Thánh nhân cứu thế, dùng đạo đức điều hòa

Đại y học gia Tôn Tư Mạc từng nói: “Lương y trị bệnh, dùng thuốc khai thông, dùng kim châm cứu giúp; Thánh nhân cứu thế, dùng đạo đức điều hòa, dùng chính sự trợ giúp, khiến cho hết thảy quay về với Thiên lý, chính đạo. Vậy nên thân thể người có thể điều tiết, trời đất dẫu có họa cũng có thể tiêu trừ. Thầy thuốc cao minh trị liệu khi bệnh chưa phát, thầy thuốc bậc trung trị liệu khi bệnh mới phát, thầy thuốc bậc thấp trị liệu khi bệnh đã nặng”.

Cho nên, bậc trí giả hiền nhân mới coi dưỡng sinh là dưỡng đức, tức là dưỡng tâm, dưỡng tính, đạt tới trình độ hòa hợp cùng trời đất. “Nhân chi sơ, tính bản thiện” (Con người sinh ra, bản tính vốn lương thiện). Khi nhân tâm bị khuấy động bởi thế giới bên ngoài thì sẽ xuất hiện tình cảm yêu mến hoặc chán ghét. Nếu hai loại cảm xúc này không được điều tiết thì tâm sẽ bị thế giới bên ngoài dẫn động, vì thỏa mãn dục vọng bản thân mà thực hiện những hành động mất hết lương tri. Mà không thể quay trở về với tâm cảnh và lý tính lúc ban đầu, lý tính sẽ thuận theo đó mà bị tận diệt. Cho nên mới nói, chính khí không đủ thì sẽ bị tà khí xâm lấn, thân thể xuất hiện mối nguy về sức khỏe. Chỉ khi phân rõ đúng sai, thuận theo Thiên đạo, mới có thể lưu tồn được chính khí, khí tà mới không thể xâm lấn.

Theo Vision Times
San San biên dịch