Hãy đoán xem, từ năm trăm năm trước, cổ nhân đã sử dụng những loại thực vật và khoáng vật thiên nhiên nào để chế xuất ra những sản phẩm dưỡng thể và mỹ phẩm làm đẹp?

Trang điểm cho gương mặt đặt trọng tâm vào đôi mắt, cổ kim đều rất chú trọng đến nó, trang điểm tinh tế cần chú ý đến vẻ đẹp toàn diện, chăm chút cho toàn thân, mái tóc, làn da, móng tay, v.v. đều dụng tâm bảo dưỡng. Cổ nhân từ lâu đã sớm phát triển các sản phẩm bảo dưỡng sắc đẹp toàn thân và mỹ phẩm khác nhau, tất cả chúng đều là những bông hoa mỹ lệ nở rộ trong khuôn viên của dược học và y học Trung Hoa.

Về mỹ phẩm làm đẹp và các sản phẩm chăm sóc cơ thể trong văn hóa Trung Hoa, vào thời nhà Minh, có một người tên Tống Hủ rất chú trọng dưỡng sinh dưỡng thể đã lưu lại một ghi chép rất chi tiết. Tống Hủ là một nhân sĩ sống vào những năm giữa Hoằng Trị và Chính Đức triều Minh, cách đây khoảng 500 năm. Từ cuốn sách “Trúc Dữ Sơn bàng tạp bộ” của ông, ta có thể thấy một loạt các sản phẩm dưỡng thể và mỹ phẩm được người xưa sử dụng cách đây 500 năm. Từ làm đẹp râu, tóc, đến làm đẹp dung nhan, cơ thể, huân hương khử mùi, cho đến tẩy nốt ruồi, sẹo và hắc lào,… có rất nhiều mặt hàng.

Các loại mỹ phẩm làm đẹp và dưỡng thể này đều được làm bằng các phương pháp hoàn toàn tự nhiên, có thể tự điều chế tại nhà. Từ những ghi chép của Tống Hủ mà nói, chúng ta có thể thấy rằng mỹ phẩm làm đẹp đều được lưu hành phổ biến vào thời đó, mà hiệu quả của chúng cũng đã được chứng thực.

Dưới đây là phần giới thiệu ngắn gọn về những ghi chép trong cuốn sách “Trúc Dữ Sơn bàng tạp bộ” của Tống Hủ. Bạn đọc có thể thấy được mức độ phong phú của các sản phẩm làm đẹp tự nhiên và mỹ phẩm của cổ nhân. Điều thú vị là 500 năm trước, các bậc tiền bối của chúng ta đã có những giải pháp hoàn hảo cho nhiều vấn đề làm đẹp hóc búa đối với con người hiện đại!

Chăm sóc râu, tóc

Dưỡng tóc là chủ đề làm đẹp nhận được nhiều sự quan tâm, Trung dược trong nền văn hóa Trung Hoa cũng có không ít sản phẩm bảo dưỡng và trang điểm tóc. (Bản sao một phần, bộ sưu tập của Bảo tàng Anh, miền công cộng)

Hỏi: Tóc và râu bạc trằng có nhuộm đen được không?

Có thể dùng bột nhuộm tóc bôi lên tóc và râu. Trong bột đó dùng công năng toàn diện của rất nhiều loại dược liệu. Có hai quy trình nhuộm trước và nhuộm sau để giúp hiệu quả tốt hơn. Lần nhuộm đầu tiên có năm loại: Hoàng Đan dùng để chuyển màu, cáp phấn (bột vỏ sò) có thể nhuận sắc, quang phấn có công dụng kết dính, định phấn để giữ sắc đen, xạ hương để thuốc nhuộm thấm sâu vào tóc và làm cho màu nhuộm giữ được bền lâu. Thuốc nhuộm lần hai chứa 8 loại. Các loại thuốc nhuộm trước sau đều nghiền thành bột mịn, lúc dùng mới trộn chúng lại với nhau.

Cũng có thể dùng cao dưỡng tóc đen để thoa lên tóc vào buổi sáng và tối. Các thành phần là: Trắc bách diệp, bách linh, bách dược tiên, nha trà, hà thủ ô, hạn liên thảo nhị, vỏ quả lựu chua, vỏ quả óc chó xanh, hương phụ, thanh diêm (muối xanh). Trong sách cũng mô tả phương pháp này: Sau khi nghiền các nguyên liệu, cho vào nồi sứ sắc trong nước, đun đến khi sôi ba bốn lần, cho gừng sống vào (bảy lượng), dùng để bôi lên tóc vào buổi sáng, có thể sắc đi sắc lại.

Hỏi: Tóc và râu không dài, rụng nhiều thì phải làm sao?

Sử dụng nước phục hồi tóc. Nước phục hồi tóc này cũng có thể làm cho tóc bạc trở nên đen. Nguyên liệu chính là liên thảo phơi khô, sao khô thành mạt, dùng gội đầu mỗi ngày, tóc bạc có thể đen trở lại, tóc rụng mọc trở lại, tóc mỏng dày trở lại.

Hỏi: Làm thế nào để giải quyết vấn đề tóc rụng hay gàu?

Có một loại dầu dưỡng đậm đặc giúp nuôi dưỡng da đầu, giúp tóc chắc khỏe và loại bỏ gàu. Thành phần chính là: Trắc bách diệp, phỉ tử nhục và nhân quả hồ đào, v.v.

Hỏi: Da đầu tiết nhiều dầu và tóc bóng nhờn, phải làm sao?

Sử dụng tỉnh đầu hương phấn, thành phần chính có xuyên khung, bạch chỉ, cam tùng, linh lăng hương v.v. Dùng lược để chải đều lớp bột mịn lên đầu, hoặc dùng khăn trùm đầu quấn qua đêm thì kết quả càng tốt hơn.

Hỏi: Làm thế nào để bảo trì hương thơm của tóc?

Sử dụng dầu mộc tê hoa (dầu quế hoa) để tạo hương thơm cho tóc. Phương pháp dùng dầu mộc tê hoa: lấy một thăng dầu mộc tê hoa, thêm một cân dầu thực vật thật, cho vào bình sứ, dùng giấy dầu và tre cài thật kín bình sứ, đun sôi trong nước nóng một lúc rồi vớt ra, 10 ngày sau mở ra lọc bỏ tạp chất, trở thành dầu mộc tê hoa, dùng để ủ tóc, càng để lâu càng thơm.

Y học cổ truyền Trung Quốc cũng có nhiều ứng dụng và tác dụng chuyên sâu trong các sản phẩm làm đẹp, chăm sóc cơ thể và mỹ phẩm. (Pixabay)

Mỹ phẩm và dưỡng thể

Hỏi: Làm sao để sắc mặt hết nhợt nhạt?

Có thể dùng “bột trứng gà” đắp mặt. Nguyên liệu chủ yếu là lòng đỏ trứng gà, thêm các loại diên phấn và mật đà….

Hỏi: Làm thế nào để làn da trở nên sáng bóng?

Sử dụng “bột ngọc trai” để dưỡng da, chứa các nguyên liệu quý như đất sét trắng, cây bạch chỉ (đã tách vỏ), toái châu tử và xạ hương, kim bạc, ngân bạc v.v.

Hỏi: Làm thế nào để làm cho sắc mặt và đôi môi tươi sáng rạng rỡ?

Có thể dùng phấn má hồng. Được lấy từ nguyên liệu tự nhiên, phấn má hồng và son môi thông dụng, màu sắc tiệp vào da, tự nhiên và quân nhuận. Nguyên liệu được sử dụng là phấn khô, màu đỏ chu sa, lòng đỏ trứng gà, minh phàn, xạ hương. Ngoài ra còn có hoa yên chi, du yên chi, bạch yên chi, nhan liệu từ hoa hồng.

Hỏi: Da mặt thâm, có mụn thì phải làm sao?

Có loại “nhất khảm thập bách tán”, có thể tẩy sạch mụn đầu đen, mụn cám, chất sừng trên mặt. Nguyên liệu chính được lấy từ 10 loại thực vật bạch sắc: Bạch chỉ, Bạch cập, Bạch liễm, Bạch khiêm ngưu, Bạch phụ tử, Bạch đàn hương, Bạch phục linh, Bạch tật lê, Bạch cương tàm và Bạch đinh hương.

Hỏi: Nếp nhăn đã xuất hiện, có cách nào hết không?

Có thể sử dụng “Thiểu nhan cao” để xóa nếp nhăn và rửa mặt vào buổi sáng.

Nguyên liệu: Vỏ cây hoàng bách (2 thốn, tán nhỏ), rễ thổ qua (3 thốn, tán nhỏ), táo tàu to (7 miếng) giã nhuyễn thành hỗn hợp sền sệt, sau khi ngủ dậy cho vào nước ấm và dùng rửa mặt.

Hỏi: Nốt ruồi trên mặt gây chướng mắt, có tẩy được không?

Không vấn đề, có thể làm cao trị nốt ruồi. Mỗi năm vào thời tiết lạnh giá, bẻ lấy cành dâu tằm, đốt thành tro, rồi rim liu riu với chút nước thành cao bôi lên nốt ruồi, nốt ruồi sẽ tự rụng.

Mỹ phẩm dưỡng thể

Hỏi: Làm sao để cơ thể tỏa hương thơm dễ chịu?

Có thể sử dụng mộc dục ngũ hương thang, hương thân hoàn. Mỗi lần dùng hương thân hoàn, sẽ cảm nhận được mùi thơm của miệng trong năm ngày, mùi thơm của cơ thể trong mười ngày và mùi thơm của y phục trong hai mươi ngày. Mùi hương cũng có thể thoát ra từ mồ hôi.

Nguyên liệu cho ngũ hương thang: Bạch chỉ, đào bì, bách diệp, linh lăng, hương thanh, mộc hương, sắc nước dùng để tắm và gội.

Hỏi: Làm sao để y phục tỏa hương thơm?

Có hương bao thơm tự nhiên, có thể thẩm thấu hương thơm qua y phục. Đặt hương bao trong tủ quần áo. Ngoài ra còn có các loại hương có thể được sử dụng để tăng thêm hương thơm khi giặt.

Nguyên liệu của hương bao: mộc hương, đàn hương, cam tùng (nửa lượng), hoắc hương, mao hương, mẫu đan bì, linh lăng hương (mỗi loại 1 lượng), đinh hương, quan quế, tân duy, tam nại tử (mỗi loại 3 tiễn), não tử, xạ hương (mỗi thứ một ít), nghiền thành bột cho vào túi cất vào tủ quần áo. 

Hỏi: Bị hôi nách và mùi cơ thể rất phiền phức, phải làm sao?

Có ‘độc thần tán’, bạn có thể đánh bay mùi hôi nách và mùi cơ thể. Phèn chua (khô) được nghiền thành bột rất mịn và bôi vào vùng nách.

Hỏi: Vùng da trên cơ thể có sẹo thì có thể xóa sẹo không?

Không vấn đề, có thuần thực vật mộc dục khang, có thể vừa tắm vừa thoa để xóa sẹo. Nguyên liệu chính, tử bội phù bình (bèo tím), chỉ thu hoạch vào ngày Tết Đoan Ngọ (5/5 âm lịch) mới có tác dụng thần hiệu.

Hỏi: Bệnh ghẻ ngứa ngoài da rất phiền phức, phải làm sao?

Có mộc dục thang dùng cho người bị ghẻ, dùng để tắm gội, có thể giải quyết được những phiền toái của bệnh ghẻ ngoài da. Nguyên liệu chính là khổ sâm, kinh giới, độc hoạt, tế tân, địa cốt bì và ngũ gia bì. Chia thành các phần bằng nhau, nhai nát rồi cho vào túi lụa để sắc, dùng để tắm, cho thêm gạo nếp để gội đầu.

Dùng để trị liệu

Hỏi: Răng bị lung lay, có giải pháp nào giải quyết không?

Có “bột chắc răng” có thể giải quyết. Nguyên liệu chính là hạn liên thảo (tức lễ trường thảo) và thanh diêm, sau khi hợp chế, có thể bổ thận khí, làm răng chắc lại, đồng thời còn có thể làm râu tóc đen trở lại.

Hỏi: Cơ thể dễ đổ mồ hôi, phải làm sao?

Có bột tích hãn hương thân có thể ngăn mồ hôi.

Các thành phần bao gồm bột chân trâu (vỏ nghêu sò) (ba lượng), thanh mộc hương, rễ ma hoàng (hai lượng mỗi loại), cam tùng, hoắc hương, linh lăng hương (mỗi loại năm tiễn), nghiền thành bột rất mịn, sau khi tắm, dùng bông thoa đều lên cơ thể.

Hỏi: Ngón chân có mùi hôi, phải làm gì?

Có hồng ngọc tán có thể trị liệu được.

Hỏi: Có chấy trên đầu và trên cơ thể phải làm gì?

Có dây (đai) thủy ngân để đối phó. Buộc vào đầu để trừ chấy, hoặc buộc vào người để trừ chấy.

***

Từ danh mục “Trúc dữ sơn phòng tạp bộ”, chúng ta cũng đã thấy những thành tựu của y dược học trong văn hóa Trung Hoa, không chỉ làm cho con người khỏe mạnh mà còn làm cho con người trở nên xinh đẹp và rạng rỡ; chúng còn có thể loại bỏ nốt ruồi, vết sẹo, hắc lào,… không đau và không có dấu vết, và giải quyết nỗi đau của mỹ nhân. Trong cuốn sách “Trúc dữ sơn phòng tạp bộ”, các nguyên dược liệu và phương pháp chế tác được liệt kê khá chi tiết.

Cát Hồng, một y học gia kiêm chế dược gia thời nhà Tấn, từng dùng hiệu quả của mỹ phẩm để khuyến học. Ông nói, mỹ nữ Tây Thi sinh ra đã có nhan sắc mỹ lệ rồi, dùng mỹ phẩm càng trở nên xinh đẹp và cuốn hút hơn. Ngay cả khi cô ấy có những khiếm khuyết, thì cô ấy cũng có thể dùng trang điểm để che đi khiếm khuyết của mình. “Phấn son sẽ gia tăng sắc đẹp, trong khi túc lựu sẽ che giấu khiếm khuyết” – trích “Bão phác tử úc học”. Đúng vậy, thiện dụng những thành tựu của y dược học trong văn hóa Trung Hoa, quả thực có tác dụng nâng cao vẻ đẹp bên ngoài, hòa hợp một cách công hiệu với vẻ đẹp nội tại! 

Theo Doãn Gia Huy, Epoch Times
Hương Thảo biên dịch

Từ Khóa: