Truyền thuyết kể rằng: Trong Đạo gia khi xưa có tám vị Tiên bất tử. Họ đều đã trải qua quá trình tu luyện gian khổ, buông bỏ mọi dục vọng chấp trước của thế gian mà đắc Đạo thành Tiên, trường sinh bất tử. Bởi vậy, Bát Tiên được coi là biểu tượng của sự trường sinh và điềm lành; sự hiện diện của Bát Tiên đem đến bình yên và hạnh phúc cho dương gian…

Truyền kỳ về Bát Tiên có lẽ bắt đầu từ triều đại nhà Đường, và câu chuyện cũng thay đổi khác nhau qua từng triều đại. Tám vị Tiên, theo ấn bản sau đời nhà Minh, là gồm có: Lý Thiết Quải, Hán Chung Ly, Lã Động Tân, Hàn Tương Tử, Trương Quả Lão, Lam Thái Hoà, Hà Tiên Cô và Tào Quốc Cữu. Các vị rất khác nhau về bề ngoài và cá tính, họ đều là Đại Tiên trong thể hệ Đạo gia và thường tụ hội, du ngoạn cùng với nhau.

Lý Thiết Quải có tật ở chân nên thường hiện thân với một cây gậy sắt, cuộc đời ông kinh qua rất nhiều gian khổ nhưng lại lập chí tu Đạo từ sớm. Hán Chung Ly luôn luôn xuất hiện với một tay phe phẩy cái quạt lá, trước khi thành Tiên ông từng là Đại tướng quân của nhà Hán.

Lã Động Tân từng làm Nho sinh, sau nhận Hán Chung Ly làm sư phụ và tu Đạo thành Tiên. Hàn Tương Tử trước khi thành Tiên là cháu trai của Hàn Dũ – một văn nhân nổi tiếng ở triều đại nhà Đường – vị Tiên nhân này có tài thi phú, lại thường thổi sáo tiên.

Trương Quả Lão trông rất khỏe mạnh ở tuổi lão thái của mình. Ông thường cưỡi lừa ngược và có rất nhiều pháp thuật. Lam Thái Hòa tính tình thuần hậu, thường ưa ca hát, thích làm việc thiện, sau đắc Đạo thành Tiên. Hà Tiên Cô trước khi đắc Đạo là một thiếu nữ vô cùng trẻ đẹp và hiếu thuận. Còn Tiên nhân Tào Quốc Cữu vốn dòng dõi hoàng tộc, tính tình rộng lượng, hào phóng vô ngần…

Dân gian tương truyền Bát Tiên thường ngự ở tám động đá của núi Bồng Lai trên đảo Bồng Lai nơi cõi thiêng liêng. Sau đây là truyền thuyết về tám vị Tiên…

>> Xem trọn bộ Bát Tiên truyền kỳ

***

1. Lý Thiết Quải

Nói về Lý Thiết Quải. Ngài họ Lý tên Huyền, hiệu Ngưng Dương, diện mạo nghiêm trang, tính hạnh trong sạch, thông minh cơ trí. Đến năm hai mươi tuổi, Lý Ngưng Dương vẫn không màng công danh phú quý. Tự xét cuộc đời vốn không bền chắc: vật đổi sao dời, nương dâu bãi bể, tháng ngày thấm thoắt như thoi đưa, giờ khắc trải qua như tên bắn, trẻ sớm già, già sớm chết… vinh hoa hoa phú quý vốn tựa phù vân, chi bằng tu hành làm Thần tiên là quý. 

Lý Thiết Quải (ảnh minh họa: Wikipedia).

Lý Thiết Quải đứng đầu tiên chúng

Nghĩ như vậy chàng trai trẻ họ Lý liền giã từ bạn bè thân quyến, một sớm lên non quyết chí tìm đường tu Đạo.

Lại nghe đồn có ngài Lý Lão Tử vân du Truyền Đạo đã đến núi Hoa Sơn. Lý Ngưng Dương bèn nghĩ: “Ngài một họ với ta, lại đứng đầu mối Đạo, cũng nên đến học với ngài”. Nghĩ tới đó rồi liền khởi hành tới Hoa Sơn. Đi dọc đường, Ngưng Dương ngâm thơ rằng:

“Tâm tính con người có thấp cao
Khen lò tạo hóa đúc anh hào
Làm trai hiểu thấu vòng vinh nhục
Được chữ thanh nhàn khỏi chữ lao”…

Tới núi Hoa Sơn thì Mặt trời đã lặn. Lý Ngưng Dương nghĩ rằng: “Mình là đệ tử, lẽ nào dám đến ban đêm mà gõ cửa nhà thầy, chi bằng ngủ tạm trên bàn thạch này, đợi sáng sẽ hay”.

Lại nói khi ấy trong chốn am mây có Huyền Khưu chân nhân ghé thăm, đang đàm đạo cùng Lão Tử. Xảy thấy có một ngọn thanh phong ào đến, Lão Tử hỏi Huyền Khưu rằng: “Ông biết gió ấy là điềm chi chăng?”. Huyền Khưu thưa rằng: “Chắc có người sắp thành Tiên đến đây!”. Lão Tử nói: “Ta biết Lý Ngưng Dương sắp thành Tiên và là người đứng đầu trong sổ Tiên”. Nói rồi truyền tiên đồng ra ngoài núi mà đón. 

Xảy thấy một tráng niên đang ngả lưng trên thạch bàn, hai tiên đồng hỏi rằng: “Phải ông là Lý tiên sinh đó chăng?”. Lý Ngưng Dương hỏi lại: “Sao hai người lại biết tôi?”. Hai tiên đồng nói: “Chúng tôi vâng lệnh Lão Quân đi đón thầy”. Lý Ngưng Dương mừng thầm, liền tạ ơn hai tiên đồng rồi theo vào ra mắt Lão Tử. Chỉ thấy đấng Chân sư hào quang sáng chói, dung nhan tươi nhuận như tiên đồng, duy tóc râu thì bạc trắng, Huyền Khưu cũng vậy. Lý Ngưng Dương liền quỳ lạy. Hai vị Tiên ông bèn gật đầu đáp lễ và truyền lệnh cho ngồi, nhưng Lý Ngưng Dương thưa rằng: “Đệ tử tầm sư học Đạo, lẽ nào dám ngồi, xin chờ thầy dạy bảo!”.

Lão Tử nói: “Ngươi hãy cứ ngồi, ta nói cho mà nghe”. Nói đoạn ngài ngâm nga rằng: 

“Học Đạo cho minh 
Lẳng lặng làm thinh 
Chẳng nên nhọc sức
Chớ khá tổn tinh 
Giữ được tính tình
Cho thanh cho tịnh
Đừng lo đừng ráng 
Là thuốc trường sinh”… 

Lý Ngưng Dương mừng rỡ cúi đầu tạ ơn Lão Tử, chàng cũng không quên xoay qua chắp tay cảm tạ Huyền Khưu. Huyền Khưu chân nhân mỉm cười, vuốt râu nói: “Ngươi có tên trong sổ Tiên, đứng đầu danh sách. Cứ về tu như vậy ắt sẽ thành Tiên”. Nói đoạn, hai Tiên ông bèn truyền cho tiên đồng đưa Lý Ngưng Dương xuống núi.

Từ khi về động, Lý Ngưng Dương y theo lời Lão Tử mà miệt mài tu luyện. Không bao lâu sau thì chàng thấy thân mình càng ngày càng thêm nhẹ nhàng thanh thoát. Lại nói ở kế bên động đá mà Ngưng Dương cư ngụ có một người trẻ tuổi tên Dương Tử thấy vậy sinh lòng mộ Đạo, bèn xin bái bái chàng làm sư phụ, nguyện theo thầy tu Đạo, Lý Ngưng Dương cũng vui lòng chỉ dạy…

Thời gian thấm thoắt trôi đi, một ngày kia hai thầy trò chợt thấy hào quang chiếu qua cửa sổ, Lý Ngưng Dương bảo: “Chắc có Thần tiên giáng hạ”. Nói đoạn bèn phi thân lên đỉnh núi, thấy có một con chim ưng đang đậu trên cao, Lý Ngưng Dương than rằng: “Con gà nuôi trong chuồng tuy sẵn lúa ăn, nước uống, song gần chốn hiểm nghèo, sao bằng chim ưng không ai nuôi mà thong thả”…

Nói lời vừa dứt, Ngưng Dương nghe có tiếng hạc kêu, trông lên thấy Lão Tử và Huyền Khưu chân nhân, hai Tiên ông cưỡi hạc bay xuống. Lý Ngưng Dương lạy mừng, Lão Tử cười mà rằng: “Hôm nay nhìn con tinh thần hơn trước!”. Lý Ngưng Dương bèn rước hai vị vào động, Lão Tử nói: “Ta xem ngươi nguyên thần ly thể đã được. Vậy thì mười hôm nữa sẽ xuất hồn dạo chơi Tiên cảnh với ta”. Nói xong rồi hai Tiên ông giã từ cưỡi hạc bay đi. Lý Ngưng Dương nhìn theo hai chân nhân, miệng không dứt lời cảm thán.

Minh họa Lão Tử (ảnh: Phạm vi công cộng).

Dương Tử kia phóng hỏa thiêu thầy

Cách chín ngày sau, Lý Ngưng Dương gọi học trò là Dương Tử tới mà căn dặn rằng: “Thầy có việc, sẽ [ngủ] thiếp đi bảy ngày. Nếu hết ngày thứ bảy mà không thấy thầy về thì hãy đốt xác thầy, nếu chưa được bảy ngày thì phải giữ xác thầy cho kỹ càng. Tuyệt đối không được làm trái”. Dặn xong rồi liền thiếp đi…

Vâng lời sư phụ, Dương Tử giữ xác thầy ngày đêm không rời, ngủ không ngon giấc, tính đã được sáu ngày. Xảy có thân nhân đến báo tin rằng: Mẹ bệnh ngặt nghèo, gần tắt hơi, trông về để thấy mặt mà chết. Nghe vậy, Dương Tử khóc lớn than rằng: “Thầy thiếp hồn chưa về, nếu ta đi ai giữ xác thầy? Cầm bằng ở đây thì không thấy mặt mẹ thảm biết chừng nào!”…

Người ấy hỏi rõ việc xuất hồn của thầy, rồi nói rằng: “Xác người nằm đã sáu ngày, ngũ tạng cũng hư hết, lẽ nào sống lại được! Vả lại thầy anh có dặn bảy ngày thiêu xác, chắc sẽ thành Tiên. Nay sớm ngày mà thiêu chắc cũng không lỗi. Chi bằng thiêu xác thầy mà được thấy mặt mẹ, thì khỏi lỗi cả hai”. 

Dương Tử mới đầu phân vân chưa quyết; sau túng thế quá đành phải nghe lời. Cậu trò dùng hoa quả và hương đăng tế thầy; vừa châm lửa thiêu xác, vừa khóc và đọc một bài thơ vắn như sau:

“Mẹ bệnh đã hầu kề
Thầy đi thiếp chưa về
Mẫu thân: tình một thuở
Sư phụ nghĩa nhiều bề
Vẹn thảo nên quyền biến
Lỗi nghì luống ủ ê
Hồn linh xin chứng chiếu
Khoái lạc chốn non huê”…

Khóc xong rồi, Dương Tử liền nhanh chóng về nhà, mới đặt chân tới cổng thì mẹ đã tắt hơi. Sự tình quả đúng  là:

“Rủi vô cùng là rủi
Lỗi hết cả hai đàng:
Đã bất nghĩa với thầy
Lại không tròn hiếu mẹ!”…

Giờ ta lại nói về Lý Ngưng Dương: Nguyên thần ly thể theo Lão Tử, dạo khắp nước biếc non xanh, rồi qua núi Bồng Lai, lại đến các động Thần tiên ra mắt… Đến bảy ngày thì họ Lý xin về. Lão Tử cười rằng: “Con hãy nghe bài kệ này thì rõ”. Nói đoạn ngâm rằng:

“Tịch cốc ăn lúa mì
Đường quen xe phơi phới
Muốn tìm cốt cách xưa
Lại gặp mặt mày mới!”…

Lý Ngưng Dương nghe xong ngẩn người, mặc dù vẫn còn chưa hiểu ý tứ của lời điểm hóa trong bài kệ mà Lão Tử vừa mới đọc ra sao, nhưng cũng đành từ tạ ra về. 

Khi hồn về tới động, không thấy học trò Dương Tử đâu, coi lại xác mình thì thấy đã hóa thành tro bụi. Giận học trò bất nghĩa, không y lời dặn, chưa đến bảy ngày đã thiêu xác mình, báo hại thần hồn không có chỗ mà nhập. Vậy là nguyên thần đành phải bay phảng phất đến chân núi… chợt thấy xác chết một lão ăn mày nằm vất vưởng bên đường, chân bị cùi mà hai tay thì vẫn giữ khư khư một cây gậy trúc, trên đầu gậy còn có treo thêm một bầu nước. Lý Ngưng Dương lúc này bất giác mới chợt nhớ lại bài kệ mà trước lúc chia tay sư phụ của mình đã đọc. Đoán biết là số kiếp của mình phải vậy chứ không nên trách học trò, đồng thời Ngưng Dương cũng ngộ ra vì cớ gì mà Lão Tử không bảo mình về trong lúc năm ngày, phải chăng là sư phụ có ý để cho mình thoát ly thân xác thịt, đoạn tuyệt thế sự hồng trần? Lại tự nghĩ: mình nhập vào thân lão ăn mày này cũng chỉ là mượn xác che mắt thế gian, chứ bản thân có phép thuật rồi thì muốn biến thế nào mà chẳng được!

Vậy là không chút đắn đo, nguyên thần Lý Ngưng Dương bèn nhập vào xác lão ăn mày nọ, lại ngậm nước phun vào cây gậy trúc, dùng phép mà hóa thành một cây thiết quải [gậy sắt]; còn cái bầu đựng nước thì được biến thành bầu linh dược. Cũng bởi duyên cớ như trên, nên dân gian sau này không mấy ai biết được tên thật của Lý Ngưng Dương, họ cứ thấy ông cầm cây gậy sắt thì bèn gọi ông là ‘Thiết Quải’. Cái tên Lý Thiết Quải cũng từ đây mà có.

Lại nói Lý Thiết Quả bấm tay bắt quyết, biết rõ sự tình của cậu trò Dương Tử liền than rằng: “Bởi mẫu thân của Dương Tử hấp hối, túng thế quá cậu ta mới phải thiêu xác ta. Lại vì lấn bấn với cái việc thiêu xác ta nên mới không kịp gặp mặt mẫu thân. Vậy thì ta đem bầu nước này đến cứu tử, kẻo nó ân hận cả đời”. Nghĩ rồi ông bèn vác cây gậy sắt đằng vân, mang theo bầu linh dược mà tới nhà Dương Tử. Vừa hay Thấy Dương Tử đang ôm quan tài khóc ngất một hồi rồi toan rút gươm tự vẫn. Thiết Quải nhảy lại nắm gươm nói lớn rằng: “Sống thác là lẽ thường, tất cả đều có số mệnh. Phàm đạo làm con, sống nuôi cho phỉ tình, thác táng cho đủ lễ, ngươi giờ muốn chết theo thì bỏ tang phó cho ai, thật là vô ích lắm!”. 

Dương Tử mới thuật lại sự tình éo le mà mình gặp phải trước đó, rồi than khóc rằng: “Bởi cớ ấy nên tôi lỗi hẹn với thầy lại mất thảo với mẹ, còn sống mà làm chi?”. Nói rồi quyết tự vẫn lần nữa. Thiết Quải mới can rằng: “Ngươi tự biết nghĩ như vậy cũng là trọn đạo với thầy, lại vẹn thảo với mẹ. Nay trời khiến ta đến đây ban cho thuốc Tiên mà cứu mẹ ngươi”. Nói rồi lấy một hoàn thuốc trong bầu đưa ra, bảo Dương Tử hòa với nước mà đổ vào miệng mẹ.

Dương Tử y lời, đem thuốc đi cứu mẹ, giây phút sau bà mẹ hắt hơi rồi thở được, ngồi dậy xem lại thấy mạnh khỏe hơn xưa. Cả nhà mừng rỡ vô cùng. Dương Tử cúi lạy Lý Thiết Quải không ngớt, thưa rằng: “Xin Tiên ông cho con biết hiệu, ân này kẻ hèn con nhất định báo đền!”. 

Thiết Quả nói: “Ta là Lý Ngưng Dương, sư phụ của ngươi đó. Vì bị ngươi đốt xác nên ta phải nhập vào thân lão ăn mày. Lại vì lo lắng cho ngươi nên ta mới đến cứu tử. Cứ như lời ngươi nói thì cũng có nguyên do nên ta không chấp nhất. Nay ngươi ở lại hiếu thảo với mẹ cho phỉ tình. Sư đồ hội ngộ cũng bởi hữu duyên, ta cho ngươi một hoàn thuốc này, uống vào ắt là trường thọ. Nếu duyên chưa đoạn, thầy trò sẽ còn gặp mặt sau này. Dương Tử cúi đầu bái lạy, còn chưa kịp ngẩng lên, Thiết Quải đã biến mất.

Nghe nói sau này mẫu thân Dương Tử sống rất thọ. Khi thân mẫu mãn phần, Dương Tử cử hành tang lễ rất chu đáo. Mãn tang mẹ rồi, Dương Tử tìm đến chỗ động đá nơi Thiết Quải từng ở khi trước mà tu. Đến khi Thiết Quải trở về, được thầy xuất tâm bảo hộ, Dương Tử cũng đắc Đạo thành Tiên. Tính từ lúc cứu mẹ cho đến khi đắc đạo là hai trăm năm có lẻ.

Đôi chút luận bàn:

Lý Ngưng Dương – Lý Thiết Quải sớm hiểu thấu danh lợi, vinh nhục ở cõi người chỉ như đóa phù dung sớm nở tối tàn, nên quyết chí tìm Thầy học Đạo. Được Đức Lão Tử truyền dạy rằng thuốc trường sinh bất lão chính là học Đạo và tu tâm, Lý Ngưng Dương đã chuyên tâm tu luyện. Cuối cùng, Ông đã vượt qua thử thách về buông bỏ sinh tử (không luyến tiếc xác phàm), buông bỏ oán hận và tu xuất từ bi (tha thứ cho học trò Dương Tử – người từng thiêu xác mình và còn cứu mạng mẹ Dương Tử). Với uy đức rất lớn, Lý Ngưng Dương trở thành vị Tiên đứng đầu trong Bát Tiên.

Xưa nay người thường vẫn muốn được sung sướng như Thần Tiên, được bất lão trường sinh, tiêu diêu tự tại nơi Thiên giới. Thực ra, cứ như câu chuyện về Bát Tiên này mà nói, Thần Tiên có lắm vị cũng từng là người phàm trần, chỉ là họ coi nhẹ danh – lợi – tình nơi nhân thế, lập chí tu Đạo… trải qua quá trình tu luyện gian khổ, họ buông bỏ được hỉ nộ ái ố, lợi danh và dục vọng, buông bỏ hết thảy phàm tình của con người mà đắc Đạo thành Tiên. Phải chăng đây cũng là “khổ tận cam lai”, hiện tại chịu khổ tu tâm thì mới có ngày tìm được hạnh phúc vĩnh hằng trong cõi Bồng Lai, Thiên giới…

Đường Tân

=> Còn tiếp…

– Tài liệu tham khảo: “Đông Du Bát Tiên”; Wikipedia.

Có thể bạn quan tâm:

videoinfo__video3.dkn.news||c90b7fa55__

Ad will display in 09 seconds