Trong xã hội ngày nay, các chuẩn mực đạo đức ngày càng trượt dốc mỗi ngày, đối diện với cảnh tượng đạo đức suy đồi, nhiều người không khỏi cảm thán sợ hãi và hy vọng một ngày kia đạo đức có thể hồi thăng trở lại.

Đạo đức có nâng cao trở lại được hay không, điều này cần mỗi người trong cộng đồng phải nỗ lực. Bởi vì đạo đức thăng hoa trở lại là dựa vào mỗi từng cá nhân bắt đầu tu dưỡng đức hạnh của bản thân. Khi phẩm hạnh của tất cả mọi người được nâng cao lại rồi thì toàn bộ xã hội sẽ phát sinh chuyển biến, đạo đức sẽ tốt lên. 

Vậy nên mới nói cải biến chính mình là điều cực kỳ quan trọng. Tuy nhiên, muốn thay đổi chính mình thì cần biết phải làm những gì và làm như thế nào. Một người có đức hạnh cao thượng thường có những hành vi nào? Chúng ta cùng xem cổ nhân nói như thế nào về vấn đề này? 

Trong cuốn ‘Thượng thư – Ngu hạ thư’ có ghi lại câu chuyện như sau: Cao Đào sống vào thời Nghiêu đế thống trị thiên hạ, ông là người thông minh khoáng đạt, nhân nghĩa đa tài. Ông cùng với Nghiêu, Thuấn, Vũ được xưng là “Thượng cổ tứ Thánh” (“Bốn vị Thánh thời thượng cổ của Trung Quốc”. Thời kỳ thượng cổ tại Trung Quốc, ông là người có sức ảnh hưởng vô cùng sâu rộng. Ông từng phò tá cho 3 bậc Thánh minh quân là Nghiêu Thuấn Vũ. 

Cao Đào nói: “Một người có đức hạnh cần biết rõ bản thân đang làm gì. 9 phẩm đức này có thể đo lường hành vi của một người”. 

Vũ hỏi: “9 phẩm đức ấy là gì?”

Cao Đào nói: “Khoan hồng độ lượng nhưng cũng nghiêm túc cung kính, tính tình ôn hòa mà có chủ kiến, cẩn thận tỉ mỉ nhưng cũng trang trọng nghiêm túc, có tài trị quốc nhưng cũng thận trọng, giỏi lắng nghe ý kiến của người khác mà vẫn thể hiện được sự cương nghị quyết đoán, hành vi chính trực mà vẫn thể hiện được thái độ ôn hòa, thẳng thắn khoáng đạt mà vẫn giữ được chừng mực, cương trực công chính mà có thể phong phú, kiên cường bất khuất mà vẫn giữ được đạo nghĩa. 9 mỹ đức tốt lành này phải hiển lội rõ ràng”. 

9 mỹ đức cao thượng được Cao Đào đặt làm tiêu chuẩn của đức hạnh. Nếu một người thực hiện được 3 trong 9 mỹ đức này thì có thể phong làm Khanh đại phu; nếu như người đó thực hiện được 6 trong 9 mỹ đức này thì có thể phong làm chư hầu. Nếu quan viên dùng tiêu chuẩn này mà cùng nhau học tập, hành vi thuận theo quy luật tự nhiên của Thiên đạo thì nhất định sẽ làm được những việc lớn lao. 9 loại mỹ đức này chẳng những là yêu cầu đức hạnh cao nhất của người làm quan mà còn là tiêu chuẩn yêu cầu của dân chúng bình thường. Nếu như người trong toàn thiên hạ đều nỗ lực thực hiện theo 9 loại mỹ đức này thì nhất định sẽ xuất hiện cảnh tượng thời thịnh thế – người đi đường không nhặt của đánh rơi, đêm ngủ không cần đóng cửa.

Theo Vision Times
San San biên dịch 

Từ Khóa: