“Tôi không tin vào mắt mình khi được nhận căn nhà nằm trên núi cao”, anh Khố nói và thầm ân hận vì quyết định sai lầm của bản thân. Không còn cách nào khác, anh miễn cưỡng ký nhận nhà. Riêng hai sào ruộng và một ha đất rẫy dành cho người tái định cư, đến bây giờ, sau gần 10 năm, anh vẫn không biết “khu đất ấy ở chỗ nào”, anh Khố (hộ dân ở gần dự án thuỷ điện Đăk Đrinh, tỉnh Kon Tum) nói trên báo VnExpress.

Đất canh tác xa, thiếu nước, 10 năm qua nhiều hộ dân ảnh hưởng bởi dự án thuỷ điện Đăk Đrinh không vào khu tái định cư mà về làng cũ dựng nhà sinh sống.

Cạnh lòng hồ thuỷ điện Đăk Đrinh, có 14 nóc nhà sàn – nơi cư ngụ của nhiều gia đình người Ca Dong nghèo khó, nằm lẩn khuất dưới những tán cau. Họ sống chen chúc trong những căn nhà nhỏ xập xệ, tối tăm. Không ai ngờ, đây là “kết quả” của cuộc di cư để làm thuỷ điện gần một thập kỷ.

Chiều muộn đầu tháng tư, A Khố (32 tuổi) cùng vợ trở về nhà ở thôn Xô Luông, xã Đăk Nên, huyện Kon Plông sau một ngày nhổ mì thuê. Người vợ trong bộ dạng lấm lem, chưa kịp tắm rửa đã vào bếp chuẩn bị cơm. Bữa tối của cả nhà hôm đó chỉ có nồi cơm và dĩa măng rừng.

Tiền công hai vợ chồng được 200.000 đồng một ngày, nhưng phải đợi thu hoạch hết vườn chủ mới thanh toán. Anh Khố tính nếu hôm nay về sớm sẽ ra hồ cạnh nhà kiếm con cá về kho cho hai đứa con ăn nhưng lại về muộn. “Đi làm thuê, họ cho mới được về”, anh nói và tỏ ra tiếc nuối quá khứ đẹp đẽ của mình.

Hơn 10 năm trước, gia đình anh thuộc dạng “có điều kiện” trong làng. Khi đó đất đai rộng rãi, ngoài trồng lúa, anh Khố còn trồng thêm cau, mì và chăn nuôi. Năm 2009, dự án thuỷ điện Đăk Đrinh khởi công, gần 200 hộ dân xã Đăk Nên nằm ở vùng lòng hồ phải di dời đến các khu tái định cư.

“Chủ đầu tư hứa hẹn khi đến nơi ở mới dân làng sẽ có cuộc sống bằng hoặc cao hơn cũ”, anh Khố kể. Hầu hết người dân ở làng tin và chấp nhận rời khỏi nơi “chôn nhau cắt rốn” để nhường đất cho thủy điện.

Gia đình anh Khố được đền bù tổng cộng 119 triệu đồng, gồm: 80 triệu đồng hoa màu, 30 triệu đồng đất và 9 triệu đồng hỗ trợ di dời. Nhận xong tiền, anh không dám tiêu pha mà để dành sắm sửa khi đến nơi cư trú mới. Năm 2013, khu tái định cư Vương – Xô Luông hoàn thành ở thượng nguồn sông Đăk Đrinh, cách làng cũ hơn 10 km. Người dân bắt đầu di dời đến nơi ở mới.

“Tôi không tin vào mắt mình khi được nhận căn nhà nằm trên núi cao”, anh Khố nói và thầm ân hận vì quyết định sai lầm của bản thân. Không còn cách nào khác, anh miễn cưỡng ký nhận nhà. Riêng hai sào ruộng và một ha đất rẫy dành cho người tái định cư, đến bây giờ, sau gần 10 năm, anh vẫn không biết “khu đất ấy ở chỗ nào”.

Nhìn từ trên cao, 83 căn sàn nhà tái định cư Vương – Xô Luông cây cối um tùm. Hiện, hai khu nhà nằm trên núi cao không người ở, tường bám rêu xanh, ẩm ướt; sàn cửa gỗ mục nát, xiêu vẹo. Cư dân sinh hoạt, ăn uống, ngủ nghỉ chủ yếu ở căn nhà sàn bằng gỗ họ tự dựng bên cạnh.

Từng là niềm hy vọng của nghìn người dân Ca Dong, nhưng ngay khi vừa xây xong, khu tái định cư lộ nhiều bất cập: nhà ở trên núi cao nên gió rất to, đất canh tác quá xa và nhất là không có nước sinh hoạt. Sau nhiều năm, đến nay chỉ còn 35 hộ bám trụ.

“Không còn chỗ nào để đi nên đành ở lại”, anh A Tập (31 tuổi) nói. Giống như những cư dân trong làng, sau khi đất bị thu hồi để làm thủy điện, gia đình A Tập được cấp một căn nhà tái định cư, một ha đất rẫy và hai sào lúa nước. Tuy nhiên, đất rẫy cằn cỗi, sỏi đá, rất khó cải tạo trong khi vị trí các khu rẫy nằm cách xa nhau, đường đi lại khó khăn.

Còn hai sào lúa nước vẫn chưa thể canh tác vì chủ cũ không cho. Bởi chủ đầu tư lấy sản xuất của dân làng Tu Rét giao cho dân tái định cư nhưng đến nay vẫn chưa bồi thường xong.

Tin theo cơ quan chức năng hứa hẹn và sự thật…

Tương tự theo PLO, sau hơn 10 năm, dự án tái định cư cho 300 hộ dân của dự án hồ thủy điện Plei Krông (huyện Đắk Hà) do UBND huyện Đắk Hà làm chủ đầu tư vẫn còn dang dở. Đây là dự án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thực hiện từ năm 2009 đến 2015, số vốn gần 150 tỉ đồng. Thế nhưng, đến nay dự án chỉ di dời được 126 hộ dân trong khi kinh phí đã giải ngân 134 tỉ đồng.

Ảnh chụp màn hình PLO.

Theo ghi nhận của PV tại khu vực tái định cư, nơi đây khá hoang tàn, dân cư thưa thớt. Nhiều ngôi nhà dự án dựng lên chỉ có bộ khung và phần gạch… Không ít hộ dân di dời lên khu tái định cư đã tìm về nơi ở cũ do khu tái định cư quá xa đất sản xuất, thiếu nước và đất làm rẫy.

Nói về cuộc sống nơi đây, chị Y Tuyền (trước ở làng Long Loi, thị trấn Đắk Hà) cho hay: “Gia đình tôi lên đây ở từ năm 2019, ở đây thiếu nước, thiếu đất sản xuất. Bà con ở làng cũ không ai muốn lên vì ở đây không có đủ nước sinh hoạt, đào giếng thì gặp đá”.

Tương tự, chị Y Xuyên (trước ở thôn Đắk Mút, xã Đắk Mar) nói: “Khi cơ quan chức năng vận động chúng tôi lên khu tái định cư này, họ hứa hẹn sẽ cấp vườn cây cà phê, đất sản xuất, hỗ trợ tiền xây nhà… Tuy nhiên đến nay, đất sản xuất cấp không đủ, tiền hỗ trợ làm nhà quá ít, giếng thì không có nước”.

Có thể bạn quan tâm: