Thỏa thuận đầu tư giữa EU và Trung Quốc, dự kiến ​​đã đạt được vào tuần trước, đang phải đối mặt với một rào cản mới khi ngày càng nhiều thành viên Nghị viện châu Âu bày tỏ lo ngại về vụ bắt giữ hàng loạt các chính trị gia ủng hộ dân chủ ở Hồng Kông gần đây.

Bernd Lange, người đứng đầu ủy ban thương mại nghị viện EU, người sẽ chịu trách nhiệm xem xét thỏa thuận vào cuối năm nay, cho biết: “Các nghị sĩ đang theo dõi chặt chẽ tình hình ở Hồng Kông”.

“Mối quan tâm về tự do chính trị và nhân quyền đóng một vai trò nổi bật trong các cuộc tranh luận trước đây về chính sách thương mại và chắc chắn sẽ là như vậy trong trường hợp của CAI,” ông nói thêm, đề cập đến Thỏa thuận Đầu tư Toàn diện (CAI).

Cơ quan hành pháp của Liên minh châu Âu, Ủy ban châu Âu, vẫn quan tâm đến việc hoàn thành thỏa thuận, cho rằng “việc kết nối” với Trung Quốc về các vấn đề khác như biến đổi khí hậu vẫn rất quan trọng.

Ủy ban đã ký kết thỏa thuận đầu tư với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 30 tháng 12, nhưng thỏa thuận – toàn văn vẫn chưa có sẵn để công chúng xem – phải được Nghị viện châu Âu thông qua. Tuy nhiên, triển vọng chấp thuận hiện rất phức tạp bởi cảnh sát Hồng Kông vừa bắt giữ 53 nhà lập pháp và chính trị gia ủng hộ dân chủ vào hôm thứ Tư (6/6).

Cảnh sát đã sử dụng điều luật chống lật đổ theo luật an ninh quốc gia mới do Bắc Kinh áp đặt đối với Hồng Kông vào năm ngoái, để vây bắt những người ủng hộ dân chủ.

Những người bị bắt giữ bị cáo buộc cố gắng lật đổ chính quyền Hong Kong bằng cách tổ chức một cuộc bầu cử sơ bộ không chính thức trước cuộc bầu cử lập pháp vốn đã bị hủy bỏ vào tháng 9 năm ngoái, với hy vọng giành được đa số ghế.

Lange nói rằng vụ bắt giữ hàng loạt “đánh dấu sự vi phạm tinh thần chung trong các cam kết bền vững của thỏa thuận đầu tư giữa EU và Trung Quốc”, trong đó bao gồm các cam kết về nhân quyền.

“Đây rõ ràng không phải là cơ sở để hợp tác trên một nền tảng mang tính xây dựng“.

“Thật khó hiểu làm thế nào mà Trung Quốc và EU có thể tuyên bố chia sẻ và thúc đẩy các giá trị chung khi chúng ta nhìn vào tình hình hiện tại,” Lange nói thêm. “Không ai nên mắc sai lầm khi cho rằng có một tỷ lệ ủng hộ mang tính đa số được tích hợp sẵn vào bất kỳ thỏa thuận nào”.

Guy Verhofstadt, một thành viên Nghị viện EU nổi tiếng và là cựu thủ tướng Bỉ, còn đi xa hơn, khi thẳng thừng nói rằng Nghị viện EU “sẽ không bao giờ phê chuẩn Thỏa thuận toàn diện về đầu tư của Trung Quốc nếu không có các cam kết và bằng chứng rằng nhân quyền của người Hồng Kông, người Duy Ngô Nhĩ và người Tây Tạng đã được cải thiện”.

Raphael Glucksmann, một thành viên nghị viện đến từ Pháp, đã tweet: “Nền dân chủ Hồng Kông đang chết dần chết mòn trước mắt chúng tôi, và ưu tiên của các nhà lãnh đạo châu Âu thân yêu của chúng tôi là bán cho chúng tôi thỏa thuận đầu tư của họ với Bắc Kinh”.

“Làm sao chúng ta lỗi thời như vậy?”

Anna Fotyga, một trong năm đồng chủ tịch nhóm giám sát nhân quyền tại Hồng Kông – Hong Kong Watch thuộc Nghị viện EU – đã kêu gọi EU tiến hành đánh giá tác động đối với thỏa thuận đầu tư giữa EU và Trung Quốc, phân tích tác động của thỏa thuận đối với nhân quyền, đặc biệt là ở Hồng Kông, Tân Cương và Tây Tạng.

Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu vẫn tiếp tục nhấn mạnh sự cần thiết phải phê chuẩn thỏa thuận, thỏa thuận mà họ cho rằng có thể cung cấp cho các doanh nghiệp châu Âu khả năng tiếp cận chưa từng có vào thị trường Trung Quốc.

Nó cho rằng nhân quyền nên được đối xử tách biệt với các vấn đề thương mại và đầu tư.

“Bản thân hiệp định đầu tư không phải là công cụ thích hợp để đối phó với một quốc gia phức tạp, mà chúng ta cũng có những mối quan hệ đa chiều và phức tạp với nó. Vì vậy, chúng tôi có một thỏa thuận chuyên ngành trong lĩnh vực đầu tư”, Eric Mamer, người phát ngôn chính của ủy ban, cho biết.

Mamer nói: “Chúng tôi có một đường lối đối thoại riêng với Trung Quốc về pháp quyền, dân chủ. Rõ ràng, chúng tôi đang làm việc với Trung Quốc theo một cách thức khác trong các lĩnh vực khác nhau”.

Ông nói thêm, Chủ tịch Ủy ban Ursula von der Leyen “đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hợp tác với một quốc gia như Trung Quốc trong lĩnh vực biến đổi khí hậu”.

Ủy ban châu Âu trước đó đã trấn an các nhà lập pháp rằng EU sẽ tiếp tục phối hợp với Mỹ về các chính sách liên quan đến Trung Quốc.

Ngoại trưởng Anh Dominic Raab nói rằng vụ bắt giữ “chứng tỏ rằng chính quyền Hồng Kông và Trung Quốc đã cố tình đánh lừa thế giới về mục đích thực sự của luật an ninh quốc gia, vốn đang được sử dụng để triệt hạ các quan điểm chính trị bất đồng và đối lập”.

Chris Patten, thống đốc Hồng Kông cuối cùng của Anh và là cựu ủy viên phụ trách quan hệ đối ngoại của EU, đã lên án thỏa thuận đầu tư giữa EU và Trung Quốc vì các sự kiện xảy ra gần đây ở Hồng Kông.

“Nếu thỏa thuận này được tiến hành, nó sẽ tạo ra sự nhạo báng đối với tham vọng của châu Âu trong việc được nhìn nhận nghiêm túc như một thế lực chính trị và kinh tế toàn cầu.

Patten nói: “Nó là sự phỉ nhổ đối với nhân quyền và đã cho thấy một cái nhìn ảo tưởng về sự đáng tin cậy của ĐCSTQ trên trường quốc tế”

Có thể bạn quan tâm: