Để cản trở việc thiết lập chuỗi cung ứng đất hiếm của các nước phương Tây, ĐCSTQ đã thao túng các phương tiện truyền thông và mạng xã hội dưới sự kiểm soát của mình để tạo dư luận trên internet và làm mất uy tín của các đối thủ cạnh tranh.

Được biết đến như một loại vitamin công nghiệp, kim loại đất hiếm không chỉ là thành phần quan trọng trong sản xuất các sản phẩm quốc phòng như hệ thống dẫn đường tên lửa và động cơ máy bay, mà còn là nguyên liệu chính để sản xuất nam châm vĩnh cửu dùng trong xe điện và tuabin gió. Để duy trì quyền kiểm soát chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu, ĐCSTQ đã thao túng các phương tiện truyền thông và mạng xã hội dưới sự kiểm soát của mình để tạo dư luận trên internet và làm mất uy tín của các đối thủ cạnh tranh, đồng thời cản trở và phá hoại việc thiết lập chuỗi cung ứng đất hiếm bên ngoài Trung Quốc của các nước phương Tây.

Vào ngày 22 tháng 8 năm nay, công ty Neo Performance Materials của Canada thông báo rằng họ đã mua quyền khai thác của dự án đất hiếm Sarfartoq ở Greenland từ công ty Hudson Resources với giá 3,5 triệu USD.

Về vấn đề này, Đài tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) tin rằng động thái này đã mở ra con đường cho thế giới để giảm bớt sự phụ thuộc vào đất hiếm của Trung Quốc.

VOA cho biết trong báo cáo của mình rằng các quốc gia như châu Âu, Hoa Kỳ và Nhật Bản coi sự phụ thuộc của họ vào đất hiếm của Trung Quốc là một “nguy cơ an ninh quốc gia” và đang tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng của mình. Các quan chức châu Âu cũng “khuyến khích dự án này vì nó có thể giúp châu Âu tự túc hơn về đất hiếm”.

Các báo cáo của VOA đã gây ra phản ứng dữ dội từ Thời báo Hoàn cầu, phương tiện truyền thông chính thức của ĐCSTQ, nói rằng để kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc, Hoa Kỳ và các đồng minh của họ đã đưa địa chính trị độc hại vào ngành công nghiệp đất hiếm chủ chốt, các lĩnh vực kinh tế và thương mại khác.

Điều này tương tự như phản ứng của Thời báo Hoàn cầu khi truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ đưa tin về việc phát hiện ra các mỏ đất hiếm lớn ở nước này vào tháng 7 năm nay. Vào thời điểm đó, tờ báo nói rằng ưu thế gia công của Trung Quốc trong ngành công nghiệp đất hiếm sẽ không bị suy yếu đi chỉ đơn giản bởi việc phát hiện ra các mỏ đất hiếm khác.

Các phương tiện truyền thông của ĐCSTQ đã nhiều lần phản ứng gay gắt đối với các dự án phát triển mỏ đất hiếm bên ngoài Trung Quốc, liên tục nhấn mạnh ưu thế không thể lay chuyển của nước này trong việc cung cấp đất hiếm, cho thấy nỗi sợ hãi của ĐCSTQ về những kẻ thách thức tiềm năng.

ĐCSTQ sử dụng các phương tiện truyền thông ở nước ngoài để phát tán tuyên truyền độc hại

Vào ngày 28 tháng 6 năm nay, công ty an ninh mạng Mandiant của Hoa Kỳ đã tiết lộ trong một báo cáo rằng một nhóm thân ĐCSTQ đã phát tán thông tin tiêu cực trên internet về một số công ty đất hiếm trọng yếu của nước ngoài nhằm ngăn cản các hoạt động phát triển đất hiếm mới nhất của họ.

Kể từ tháng 6 năm 2019, Mandiant đã báo cáo hoạt động đáng ngờ của một nhóm thân ĐCSTQ có tên Dragonbridge cho khách hàng, báo cáo cho biết.

Dragonbridge được tạo thành từ hàng nghìn tài khoản mạng xã hội giả mạo phát tán đủ loại tuyên bố ủng hộ lợi ích chính trị của ĐCSTQ và nhiều thông tin sai sự thật trên nhiều nền tảng truyền thông xã hội, trang web và diễn đàn, bao gồm cả những tuyên truyền trực tuyến chỉ trích và bôi nhọ người biểu tình Hồng Kông. Đến tháng 9 năm 2021, phạm vi hoạt động của nhóm Dragonbridge đã mở rộng hơn nữa.

Trong những tháng gần đây, Mandiant phát hiện ra rằng Dragonbridge đã tấn công ba công ty khai thác đất hiếm của phương Tây trên mạng xã hội trong nhiều tháng.

Ba công ty đất hiếm bị tấn công là Công ty Lynas Rare Earth của Úc, Appia Rare Earths & Uranium Corp của Canada và công ty USA Rare Earth của Hoa Kỳ.

Báo cáo cho biết, cả ba công ty đều bị nhắm mục tiêu vì hoạt động của họ gây ra mối đe dọa đối với sự thống trị của Trung Quốc trên thị trường đất hiếm toàn cầu.

Lynas là công ty khai thác và chế biến đất hiếm lớn nhất thế giới bên ngoài Trung Quốc, và là công ty cốt lõi để Hoa Kỳ, Úc và Nhật Bản thiết lập chuỗi cung ứng đất hiếm bên ngoài Trung Quốc.

Năm 2009, Tập đoàn khai thác kim loại màu Trung Quốc đã cố gắng mua lại 51,6% cổ phần của Lynas và giành quyền kiểm soát Lynas, nhưng cuối cùng đã thất bại trước sự phản đối mạnh mẽ của mọi tầng lớp xã hội ở Úc.

Công ty Lynas khai thác gần 20.000 tấn oxit đất hiếm mỗi năm tại mỏ đất hiếm Weld Mountain ở Úc, sau khi trải qua chọn lọc, được chuyển đến một nhà máy chế biến ở thành phố Kuantan, trên bờ biển phía đông của Malaysia để tinh chế. Báo cáo của Bloomberg cho biết, sản lượng đất hiếm của Lynas có thể đáp ứng mọi nhu cầu của Hoa Kỳ, bao gồm 500 tấn nguyên liệu đất hiếm cần thiết cho sản xuất thiết bị quốc phòng.

Vào tháng 6, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã ký hợp đồng trị giá 120 triệu USD với công ty Lynas Rare Earths để xây dựng một nhà máy tách đất hiếm ở Texas.

Tuy nhiên, nhà máy được đề xuất đã bị công kích có tổ chức bởi các tài khoản mạng xã hội do nhóm Dragonbridge kiểm soát.

Báo cáo của Mandiant cho biết, các tài khoản giả mạo do nhóm Dragonbridge kiểm soát đóng giả là cư dân địa phương Texas, giả vờ quan tâm đến môi trường và sức khỏe ở địa phương, đồng thời lan truyền các câu hỏi về hồ sơ môi trường của công ty Lynas trên nhiều nhóm Facebook và Twitter. Tuyên bố rằng nhà máy mới sẽ gây ra tình trạng hủy hoại môi trường không thể phục hồi và khuyến khích người dân địa phương tẩy chay kế hoạch xây dựng nhà máy ở Texas của Lynas.

Vào tháng 6 năm nay, Mandiant quan sát thấy các tài khoản do nhóm Dragonbridge kiểm soát bắt đầu lan truyền thông tin tiêu cực chống lại hai công ty đất hiếm khác, cả hai đều đã tình cờ công bố các dự án đất hiếm mới vào tháng 6.

Vào thời điểm đó, công ty Apia Rare Earths của Canada thông báo phát hiện mỏ đất hiếm mới ở tỉnh Saskatchewan phía bắc nước này, trong khi công ty USA Rare Earths thông báo sẽ xây dựng một nhà máy chế biến đất hiếm ở Oklahoma, Mỹ.

Mandiant cho biết rõ ràng những thông báo của các công ty về các dự án đất hiếm đã dẫn tới các cuộc công kích của nhóm Dragonbridge.

Ông John Hultquist, phó chủ tịch của Mandiant cho biết, chiến dịch bôi nhọ 3 công ty đất hiếm của nhóm Dragonbridge là để duy trì ảnh hưởng và sự kiểm soát của ĐCSTQ đối với thị trường đất hiếm.

Mandiant nhận thấy rằng tài khoản của nhóm Dragonbridge hoạt động trên 30 nền tảng, chủ yếu tung ra những lời công kích bằng tiếng Anh, có rất ít nội dung bằng tiếng Trung. Các cuộc tấn công mạng của nhóm Dragonbridge nhắm vào tất cả các ngành công nghiệp có tầm quan trọng chiến lược đối với ĐCSTQ. Các tài khoản giả mạo cũng phóng đại và lợi dụng những lời chỉ trích từ các chính trị gia ở cả hai đảng về kế hoạch mở rộng sản xuất khoáng sản quan trọng trong nước của chính quyền Biden nhằm làm suy yếu nỗ lực của Hoa Kỳ trong việc xây dựng lại các chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng.

Ông Hultquist cho biết Dragonbridge là một nhóm thân ĐCSTQ, rất giàu tài nguyên và được phát triển từ một chiến dịch thông tin chống lại Hồng Kông. Mặc dù chưa xác định được người đứng sau nhóm này nhưng “chính phủ Trung Quốc là nghi phạm chính”.

Theo báo cáo của Bloomberg, vào tháng 8 năm nay, ông Albert Zhang, một nhà nghiên cứu tại Viện nghiên cứu chính sách chiến lược Úc, đã tiến hành giám sát độc lập Dragonbridge và kết luận rằng: các hoạt động trên mạng xã hội của Dragonbridge là hoạt động thông tin của ĐCSTQ.

ĐCSTQ muốn độc quyền cung cấp đất hiếm trong một thời gian dài

Trung Quốc đã độc quyền trên thị trường đất hiếm toàn cầu trong suốt thế kỷ này.

Vào cuối thế kỷ trước, sau khi sử dụng chiến lược cạnh tranh giá rẻ để đánh sập nhà cung cấp đất hiếm lớn nhất thế giới lúc bấy giờ là mỏ đất hiếm Mountain Pass ở Hoa Kỳ, ĐCSTQ từng kiểm soát hơn 90% nguồn cung cấp đất hiếm trên thế giới. Đến năm 2020, tỷ trọng đó giảm xuống còn gần 60%, nhưng nó vẫn chiếm ưu thế.

Theo số liệu của Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS), năm 2020, trữ lượng đất hiếm đã được kiểm chứng của thế giới là khoảng 120 triệu tấn, trong đó trữ lượng của Trung Quốc là 44 triệu tấn (chiếm 37%). Trong năm đó, tổng sản lượng đất hiếm toàn cầu là 240.000 tấn, và sản lượng của Trung Quốc là 140.000 tấn, chiếm 58%.

Báo cáo của Mandiant cho biết, Trung Quốc đã sử dụng sự thống trị của mình trong chuỗi cung ứng đất hiếm như một con bài thương lượng địa chính trị để đe dọa các nước phương Tây.

Năm 2010, sau khi Trung Quốc và Nhật Bản leo thang tranh chấp về chủ quyền đối với quần đảo Điếu Ngư, ĐCSTQ bắt đầu uy hiếp Nhật Bản bằng cách hạn chế xuất khẩu tất cả 17 nguyên liệu đất hiếm sang Nhật Bản.

Động thái này đã khiến các nước phương Tây nhận thức được sự nguy hiểm của việc phụ thuộc vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc. Một bài bình luận của Bloomberg cho rằng bài học của cuộc khủng hoảng nguồn cung năm 2010 là Bắc Kinh đã sử dụng đất hiếm như một vũ khí địa chính trị và việc đa dạng hóa các nguồn cung cấp đất hiếm là hoàn toàn cần thiết.

Theo Reuters, vào ngày 13 tháng 7 năm nay, Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ Jennifer Granholm cho biết trong một cuộc họp với một số công ty khai thác mỏ lớn của Úc tại Sydney rằng Hoa Kỳ lo ngại các khoáng sản quan trọng có thể dễ bị thao túng hoặc vũ khí hóa, vì vậy họ sẽ hợp tác với Úc và các công ty khai thác để thiết lập chuỗi cung ứng của riêng mình, bao gồm cả chuỗi cung ứng đất hiếm.

Đạo luật Giảm lạm phát (The Inflation Reduction Act), mà Tổng thống Biden vừa ký thành luật, khuyến khích sản xuất các loại khoáng sản quan trọng như đất hiếm ở Hoa Kỳ. Trong số đó, các sửa đổi đã được thực hiện để đủ điều kiện được trợ cấp cho việc bán xe điện ở Hoa Kỳ, và một lộ trình giảm dần nguồn cung cấp khoáng sản quan trọng của Trung Quốc như lithium và đất hiếm trong nguyên liệu pin đã được thiết lập.