Một loạt dữ liệu trong những tuần gần đây cho thấy, nền kinh tế Trung Quốc đang tăng trưởng chậm lại rõ rệt. Các chuyên gia cho rằng mô hình tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc đang trên đà sụp đổ và có thể rơi vào suy thoái dài hạn từ 8 đến 10 năm.

Theo Reuters, chỉ số giá sản xuất công nghiệp (PPI) của Trung Quốc đã tăng lên mức cao mới trong tháng 10, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm ngoái, và cũng nhanh hơn mức kỷ lục 10,7% được thiết lập vào tháng 9. 

Điều này có nghĩa là trong điều kiện thiếu điện, việc chính quyền thắt chặt các biện pháp hạn chế phòng chống dịch bệnh và nguyên liệu đầu vào tăng cao, giá xuất xưởng của các nhà máy Trung Quốc đang tăng với tốc độ nhanh nhất trong 26 năm. Điều này không chỉ bóp chết biên lợi nhuận của các nhà sản xuất, mà thế giới bên ngoài còn lo ngại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới có thể đối mặt với tình trạng đình lạm, hay còn gọi là Lạm phát kèm suy thoái (Stagflation), gây ra mối đe dọa cho chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đồng thời, cuộc khủng hoảng nợ trong ngành bất động sản Trung Quốc ngày càng sâu sắc, ngoài Hằng Đại, các nhà phát triển bất động sản khác cũng có thể phải đối mặt với làn sóng vỡ nợ. Tờ New York Times dẫn ước tính rằng, các công ty bất động sản Trung Quốc sẽ cần trả cho các nhà đầu tư nước ngoài 40 tỷ USD tiền lãi trái phiếu trong vòng hai tháng tới. 

Tuần này, Cục dự trữ liên bang Mỹ Fed đã cảnh báo trong báo cáo bán niên của mình rằng, áp lực tài chính của ngành bất động sản Trung Quốc có thể gây rủi ro cho hệ thống tài chính Mỹ, đồng thời chỉ ra rằng, các công ty bất động sản với các khoản nợ lớn như Hằng Đại, có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu.

Gần đây, các chỉ số khác cũng cho thấy, nền kinh tế của Trung Quốc đang mất đà. Trong tháng Mười, hoạt động sản xuất của Trung Quốc đã giảm tháng thứ hai liên tiếp, và xu hướng giảm đang tăng lên. Các nhà phân tích thường dự đoán rằng, tăng trưởng của Trung Quốc trong quý thứ tư sẽ chậm hơn so với quý thứ ba.

Chuyên gia: Mô hình tăng trưởng của Trung Quốc đang trên đà sụp đổ

Người đứng đầu bộ phận nghiên cứu và quản lý quỹ của Công ty quản lý quỹ Richard Cookson nói rằng, ông tin mô hình kinh tế mà Trung Quốc đang áp dụng có thể đã sụp đổ, và các vấn đề kinh tế của Trung Quốc hiện tại đã là triệu chứng chứ không chỉ là nguyên nhân.

Trong chuyên mục Bloomberg do ông phụ trách, ông đã chỉ ra rằng, việc ĐCSTQ thúc đẩy “sự thịnh vượng chung”, có thể không phải là một nỗ lực để phân tán sự giàu có, mà là để tập trung các khoản lỗ và khiến những người giàu nhất phải trả nhiều tiền hơn.

“Mô hình tăng trưởng của Trung Quốc chủ yếu dựa vào mô hình mà Nhật Bản theo đuổi sau Thế chiến thứ 2”, ông Cookson cho biết, ngoài việc thực hiện kế hoạch kinh tế 5 năm của Nhật Bản, hệ thống ngân hàng cũng đã triệu tập để cho vay các ngành được chính quyền ưa chuộng. Về cơ bản, điều này sẽ khiến toàn bộ xã hội cùng chịu rủi ro tín dụng.

Tuy nhiên, đối với những công ty dễ dàng thu được vốn, “mục tiêu là thị phần, hơn là lợi nhuận của nhà đầu tư”, điều này không chỉ dẫn đến lợi nhuận thấp cho các nhà đầu tư, mà khi thâm hụt của doanh nghiệp ngày càng tăng, khoảng trống sẽ được lấp đầy bằng cách đi vay.

Ông nói rằng thoạt đầu, nhìn bề ngoài, nợ dường như có thể quản lý được vì giá bất động sản thế chấp bằng các khoản vay vẫn đang tăng. Việc bãi bỏ quy định của các cơ quan chức năng đã kích thích việc đi vay của các công ty hơn nữa.

Nợ của Trung Quốc đã tăng mạnh trong 10 năm qua, và các công ty đã lâm vào cảnh nợ nần chồng chất. Khi giá bất động sản giảm, không chỉ hệ thống ngân hàng có thể bị phá hủy bởi các khoản nợ xấu, mà các công ty có thể buộc phải bắt đầu tiết kiệm, do đó trở thành một trở ngại lớn cho tăng trưởng kinh tế.

Ông Cookson dẫn một ước tính của nhà kinh tế học Andrew Hunt rằng, trong những năm gần đây, mức thâm hụt hàng năm của các công ty Trung Quốc là vào khoảng 14% GDP, và đôi khi còn cao hơn. 

Do kết quả của việc thực hiện Chính sách Một con trong thời gian dài, cuộc khủng hoảng già hóa dân số của Trung Quốc cũng đang trở thành gánh nặng cho xã hội. Ông đề cập, “Độ tuổi của dân số lao động của Trung Quốc đạt đỉnh cách đây 10 năm, và tổng dân số của nước này có thể đang thu hẹp lại”.

Trung Quốc có thể rơi vào suy thoái trong 8 đến 10 năm

Theo tạp chí “Fortune” của Mỹ, một nhà kinh tế học nổi tiếng khác của Mỹ là Robert Z. Aliber cũng bày tỏ quan điểm tương tự.

“Nền kinh tế Trung Quốc đang chạm phải một bức tường cao”, giáo sư danh dự của Trường Kinh doanh Booth thuộc Đại học Chicago cho biết.

Ông Aliber nói rằng, các thành phố của Trung Quốc có “hàng chục triệu căn hộ nhàn rỗi”. Ông ước tính rằng có thể có từ 40 đến 60 triệu căn hộ không có người sử dụng. Vào thời kỳ đầu, người Trung Quốc mua những căn hộ này để bảo tồn giá trị hoặc đầu tư. Ngày nay, có thể mất hơn 10 năm để tiêu thụ những ngôi nhà nhàn rỗi này.

Ông tin rằng “khi giá ngừng tăng, các nhà phát triển bất động sản mở rộng nhanh nhất sẽ bị sụt giảm trước”, đó là lý do tại sao tập đoàn Hằng Đại dẫn đầu trong cuộc khủng hoảng tài chính.

Ông Aliber cảnh báo rằng, giá bất động sản của Trung Quốc đã bị định giá quá cao. Ông cho rằng, giá căn hộ rất cao so với tiền thuê nhà và thu nhập của hộ gia đình. Hiện tại, giá nhà ở một số vùng của Trung Quốc cao gấp khoảng 66-100 lần tiền thuê nhà hàng năm, nói cách khác, sẽ phải mất hơn 60 năm thuê nhà liên tục mới có thể thu hồi được chi phí đầu tư. Ngược lại, tỷ lệ giá nhà trên tiền thuê hàng năm hợp lý là khoảng 25 trên 1.

Ông chỉ ra rằng trong 15 năm qua, mỗi năm Trung Quốc xây 10 triệu ngôi nhà mới. Các dự án này chiếm 10% GDP của Trung Quốc. Tuy nhiên, do tỷ lệ sinh thấp và sự ngừng lại của dòng dân cư nông thôn, dân số các thành phố của Trung Quốc sẽ bắt đầu giảm. Kết quả có thể thấy trước là giá nhà đất sẽ sụp đổ.

Khi số lượng nhà không bán được tiếp tục tăng, các ngân hàng sẽ yêu cầu các chủ đầu tư trả nợ và các chủ đầu tư sẽ ngừng mua đất từ ​​chính quyền địa phương, dẫn đến nguồn thu của chính quyền địa phương giảm mạnh. Sự suy thoái của ngành xây dựng cũng sẽ ảnh hưởng đến doanh thu của xi măng, thép, kính và tất cả các vật liệu liên quan.

Ông Aliber dự đoán rằng, Trung Quốc có thể rơi vào “một cuộc suy thoái kéo dài trong 8 hoặc 10 năm”. Ông dự đoán rằng tăng trưởng GDP sẽ khó vượt quá 2% và có thể sẽ tăng trưởng âm trong một số năm.