Liên quan tới chính sách ngoại giao của chính quyền Trung Quốc, ông Ben Bland, giám đốc chương trình Đông Nam Á tại Viện Lowy ở Úc, cho rằng, Bắc Kinh đang tìm cách tăng ảnh hưởng lên các nước khu vực Đông Nam Á, trang Nikkei Asia cho hay. 

Chỉ trong vòng một tuần, các ngoại trưởng Indonesia, Malaysia, Philippines và Singapore đều được mời đến Trung Quốc gặp người đồng cấp Vương Nghị, nhằm thảo luận về đại dịch COVID-19, hợp tác tiêm chủng, khôi phục kinh tế và cuộc khủng hoảng ở Myanmar.

Đối với Ngoại trưởng Indonesia Retno Marsudi, cuộc họp hôm 2/4 là lần thứ ba bà gặp ông Vương kể từ tháng 8/2020, khi bà trở thành ngoại trưởng đầu tiên tới thăm Trung Quốc kể từ lúc Covid-19 bùng phát.

Hỗ trợ Ngoại trưởng Vương trong nỗ lực “quyến rũ” các quốc gia Đông Nam Á còn có Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Ngụy Phượng Hòa, cùng Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban Công tác Ngoại sự Trung ương Dương Khiết Trì, trợ lý đối ngoại hàng đầu của Chủ tịch Tập Cận Bình.

Họ đã gặp những người đồng cấp hoặc các quan chức cấp cao Đông Nam Á khác trong ít nhất 21 dịp khác nhau kể từ tháng 8/2020. Trong khoảng thời gian này, phía Trung Quốc tiến hành 13 cuộc gặp trực tiếp với các lãnh đạo quốc gia tại Đông Nam Á, bao gồm Quốc vương Brunei Hassanal Bolkiah, Thủ tướng Malaysia Muhyiddin Yassin, Cố vấn Nhà nước Myanmar Aung San Suu Kyi và Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte.

Giám đốc chương trình Đông Nam Á Ben Bland tại Viện Lowy ở Úc, đánh giá giới chức Trung Quốc nhìn chung đã có nhiều cuộc gặp trực tiếp với phía Đông Nam Á hơn so với những nước thuộc nhóm Đối thoại An ninh Tứ giác, hay còn gọi là Bộ Tứ, bao gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Úc.

Giới chức Úc, Nhật Bản và Mỹ đã tích cực duy trì các kênh liên lạc từ xa với Đông Nam Á. Tuy nhiên, số lượng cuộc gặp trực tiếp cấp bộ trưởng vô cùng hạn chế. Một số nhà ngoại giao giấu tên chỉ ra rằng những cuộc họp trực tuyến có thể mang lại không khí thiếu tự nhiên, dẫn đến khó xây dựng lòng tin và mối quan hệ cá nhân.

Bên cạnh đó, mặc dù áp dụng hình thức ngoại giao “chiến lang” đầy cứng rắn với phương Tây, Trung Quốc thường thể hiện thái độ khác với các nước trong khu vực, cũng như những quốc gia đang phát triển khác. 

Trong khi đó, giới chức Indonesia, cũng như một số quốc gia Đông Nam Á khác phụ thuộc vào nguồn cung vaccine Covid-19 của Trung Quốc, được cho là cũng hiểu rằng không khí thân mật với Bắc Kinh có thể bị đảo ngược nếu họ chạm vào những “lằn ranh đỏ” ngoại giao mà chính quyền Trung Quốc đặt ra.

Ông Bland cho rằng, Bắc Kinh đang sử dụng củ cà rốt, song song với cây gậy.

Vị chuyên gia đánh giá tình hình hiện nay còn cho thấy một số nước Đông Nam Á vẫn phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc, ngay cả khi họ không phải lúc nào cũng tin tưởng vào Bắc Kinh.

Tuy nhiên, cũng giống như việc Bắc Kinh sử dụng cả “cây gậy và củ cà rốt” với khu vực, các chính phủ Đông Nam Á đã có kinh nghiệm hàng thập kỷ trong việc ứng xử thận trọng với Trung Quốc.

Do đó, bên cạnh việc duy trì quan hệ tốt đẹp với Trung Quốc, các nước này dường như còn tính đến những lựa chọn khác. Bland chỉ ra rằng ngoài những cuộc gặp với ông Vương, Ngoại trưởng Indonesia Marsudi trong năm qua còn bay tới London, Singapore, Tokyo, Abu Dhabi nhằm tìm nguồn cung vaccine, cùng các hành lang thương mại, đầu tư và du lịch tiềm năng.

Ông Bland nhận định: “Nếu các thành viên Bộ Tứ và những chính quyền cùng chí hướng muốn đẩy lùi ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc tại Đông Nam Á, họ cần phải thể hiện nhiều hơn, đặc biệt là trong thời điểm khó khăn này”.