Khi đại dịch COVID-19 lần đầu tiên xuất hiện, các quan chức y tế thế giới lo ngại đại dịch sẽ quét qua châu Phi, giết chết hàng triệu người bởi đó là châu lục có điều kiện sống và y tế kém. Song kịch bản bất ngờ đã xảy ra.

Mặc dù vẫn chưa rõ con số tử vong cuối cùng của dịch COVID-19 sẽ là bao nhiêu, nhưng kịch bản thảm khốc đó vẫn chưa thành hiện thực ở Zimbabwe hoặc phần lớn châu Phi.

“COVID-19 biến mất”?

Tại một khu chợ sầm uất ở một thị trấn nghèo bên ngoài thủ đô Harare của Zimbabwe, anh Nyasha Ndou để khẩu trang trong túi. Cùng hàng trăm người khác không đeo khẩu trang, anh chen lấn mua bán trái cây và rau quả bày trên bàn gỗ và tấm nhựa.

Cũng như ở phần lớn Zimbabwe, tại đây câu chuyện về dịch COVID-19 nhanh chóng bị lãng quên. “Các cuộc mittinh chính trị, những buổi hòa nhạc và cuộc tụ họp tại gia đã quay trở lại. COVID-19 đã biến mất”, anh Ndou nói.

Đầu tuần này, cả nước Zimbabwe chỉ ghi nhận 33 trường hợp COVID-19 mới và không có trường hợp tử vong nào. Số liệu này phù hợp với sự sụt giảm gần đây của dịch COVID-19 trên khắp châu Phi. Dữ liệu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy các ca nhiễm dịch ở châu lục này đã giảm kể từ tháng 7.

Còn bí ẩn nào khiến nhà khoa học bối rối?

Bà Wafaa El-Sadr, chủ nhiệm bộ môn y tế toàn cầu tại Đại học Columbia (Mỹ), cho biết: “Châu Phi không có vắc xin và các nguồn lực để chống lại COVID-19 như ở châu u và Mỹ. Song bằng cách nào đó, họ có vẻ đang sống tốt hơn”.

Chưa tới 6% người dân châu Phi được tiêm chủng. Trong các báo cáo hằng tuần về đại dịch, WHO đã mô tả châu Phi là “một trong những khu vực ít bị ảnh hưởng COVID-19 nhất trên toàn cầu”.

Một số nhà nghiên cứu cho biết dân số của lục địa này rất trẻ, độ tuổi trung bình là 20 so với khoảng 43 ở Tây u. Ngoài tỉ lệ đô thị hóa thấp hơn, xu hướng dành thời gian ở ngoài trời nhiều có thể giúp người dân tránh được tác động của virus SARS-CoV-2 nhiều hơn.

Một số nghiên cứu đang thăm dò xem liệu có thể có những giải thích khác, bao gồm cả lý do di truyền hoặc quá khứ nhiễm các bệnh ký sinh trùng hay không.

Dữ liệu của WHO cho thấy số ca tử vong ở châu Phi chỉ chiếm 3% tổng số ca tử vong toàn cầu. Trong khi đó, tỉ lệ tử vong ở châu Mỹ và châu u lần lượt là 46% và 29%.